Một số giải pháp nhằm nâng cao khả năng xuất khẩu mặt hàng gạo của Việt Nam đến năm 2010

Lời mở đầu

Hiện nay, xu thế hội nhập tự do hoá thương mại đang diễn ra mạnh mẽ trong mỗi khu vực và trên toàn thế giới. Cùng với xu thế đó, trong những năm gần đây, Việt Nam bằng những thành tựu phát triển kinh tế trong tiến trình đổi mới cũng đang tích cực hội nhập với nền kinh tế các nước trong khu vực và trên thế giới. Đó là sự tham gia của Việt Nam vào các khối ASEAN, APEC và tìm kiếm khả năng trở thành thành viên của tổ chức thương mại thế giới (WTO).

Tuy nhiên theo quan điểm thị trường, Việt Nam muốn hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới, một yếu tố quan trọng là phải đưa ra được những sản phẩm có ưu thế cạnh tranh hay có lợi thế so sánh với các sản phẩm cùng loại của các nước khác.

Việt Nam là một nước nông nghiệp có nhiều lợi thế và tiềm năng về đất đai, lao động và điều kiện sinh thái.. . cho phép phát triển sản xuất nhiều loại nông sản hàng hoá xuất khẩu có giá trị kinh tế lớn. Sau hơn 10 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và nhà nước, kinh tế nông nghiệp và nông thôn đã có những bước phát triển đáng kể. Sản xuất nông nghiệp tăng trưởng với những nhịp độ cao, ổn định (bình quân 4-4,5%/năm), kim ngạch xuất khẩu nông sản tăng 20%/năm, trong đó theo Tổng cục hải quan năm 1999 Việt Nam xuất khẩu 4.508.206 tấn gạo, đạt trị giá 1.025.090.479USD. Đây là những kết quả góp phần đáng kể trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn theo hướng CNH, HĐH, tạo chuyển biến mạnh mẽ từ nền kinh tế thuần nông tự cấp tự túc sang nền kinh tế hàng hoá với tỷ suất hàng hoá ngày càng cao.

Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp hiện nay vẫn còn nhiều bất cập cần phải được tập trung nghiên cứu giải quyết để nâng cao năng suất, chất lượng nông sản hàng hoá trong đó có gạo xuất khẩu đồng thời tiết kiệm chi phí, hạ giá thành hàng hoá, tăng sức cạnh tranh của hàng hoá Việt Nam trên thị trường quốc tế. Thực tế cho thấy, nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước những thách thức có tính cạnh tranh về sản xuất và xuất khẩu nông sản biểu hiện yếu kém trên một số mặt: chất lượng, khối lượng hàng nông sản, chưa tạo lập được thị trường tiêu thụ ổn định và thiếu bạn hàng lớn, giá cả thường xuyên biến động gây không ít khó khăn cho cả người sản xuất và người tiêu dùng, năng suất lao động nông nghiệp còn thấp, lao động trong nông nghiệp và nông thôn dư thừa nhiều, sức ép về công ăn việc làm là những vấn đề nhức nhối của xã hội.

Với 80% dân số đang lao động và sinh sôngs dựa vào làm kinh tế nông nghiệp. Do vậy việc phát huy những lợi thế và tiềm năng trong sản xuất nông nghiệp, đẩy mạnh sản xuất và xuất khẩu không chỉ là yêu cầu đối với sự nghiệp phát triển nền kinh tế nông nghiệp mà còn là vấn đề có tính chiến lược nhằm giải quyết các vấn đề kinh tế xã hội hiện nay. Vậy giải pháp nào cần được đưa ra phù hợp, hiệu quả nhất để đáp ứng các yêu cầu trên.

Đề tài “Một số giải pháp nhằm nâng cao khả năng xuất khẩu mặt hàng gạo của Việt Nam đến năm 2010” mà em sẽ trình bày sau đây cũng xuất phát từ vấn đề nêu trên.

Nội dung đề tài gồm 3 phần:

Phần I: Những vấn đề chung về thương mại quốc tế và tổ chức hoạt động xuất khẩu trong cơ chế thị trường.

Phần II: Thực trạng sản xuất , xuất khẩu và khả năng xuất khẩu của Việt Nam đến năm 2010.

Phần III: Những giải pháp nhằm nâng cao khả năng xuất khẩu gạo của Việt Nam đến 2010.

Thông qua việc tìm kiếm thông tin trên sách, báo chuyên ngành và các thống kê tổng hợp của các Bộ, ngành trực thuộc, các tổ chức trong và ngoài nước liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, trải qua phân tích, đánh giá và rút ra kết luận để tìm hướng giải quyết cho từng vấn đề nhỏ để từ đó đưa ra bài giải lớn cho cho bài toàn tổng hợp, em đã hoàn thành bài viết này.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng để hoàn thành tốt đề tài nhưng do kiến thức còn hạnMục lục

Trang

Lời mở đầu........................................................................................................................... 1

Phần I- Những vấn đề chung về thương mại quốc tế và tổ chức hoạt động xuất

khẩu trong cơ chế thị trường.............................................................................. 3

I- Khái quát về hoạt động thương mại quốc tế .............................................................. 3

1. Khái niệm chung về thương mại quốc tế .......................................................... 3

2. Chức năng của thương mại quốc tế ................................................................... 3

3. Lợi thế của thương mại quốc tế .......................................................................... 3

3.1. Lợi thế tuyệt đối............................................................................................ 3

3.2. Lợi thế so sánh............................................................................................... 4

3.3. Tác động của thương mại quốc tế đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam........................... 4

II- Tổ chức hoạt động xuất khẩu trong cơ chế thị trường ............................................ 5

1. Vai trò của hoạt động xuất khẩu trong nền kinh tế quốc dân......................... 5

1.1. Khái niệm xuất khẩu..................................................................................... 5

1.2. Vai trò của xuất khẩu................................................................................... 5

2. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu............................................ 6

3. Sự can thiệp của Chính phủ vào hoạt động kinh doanh xuất khẩu................. 7

Phần II- Thực trạng sản xuất mặt hàng gạo xuất khẩu và khả năng xuất khẩu

gạo của Việt Nam đến 2010.............................................................................. 9

I- Thực trạng về sản xuất lúa và chế biến gạo của Việt Nam....................................... 9

1. Sản xuất lúa............................................................................................................ 9

2. Công nghệ chế biến lúa gạo................................................................................ 10

II- Tình hình xuất khẩu gạo của Việt Nam...................................................................... 10

1. Diễn biến tình hình thị trường gạo thế giới và tình hình xuất khẩu gạo

của Việt Nam.......................................................................................................... 10

1.1. Diễn biến thị trường gạo thế giới................................................................ 10

1.2. Thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam.................................................... 11

2. Khả năng cạnh tranh của gạo Việt Nam............................................................ 12

3. Triển vọng thị trường xuất khẩu gạo Việt Nam................................................ 14

4. Triển vọng mậu dịch thế giới.............................................................................. 15

III- Đánh giá quá trịnh tự do hoá thương mại trong khuôn khổ AFTA đối với

mặt hạng gạo................................................................................................................. 15

IV- Đánh giá ưu – nhược điểm và khả năng xuất khẩu gạo của Việt Nam............... 16

Phần III- Những giải pháp nhằm nâng cao khả năng xuất khẩu gạo của Việt

Nam đến năm 2010............................................................................................ 19

I- Những định hướng về phát triển nông nghiệp và công nghiệp chế biến................ 19

1. Các mục tiêu- chỉ tiêu lớn.................................................................................... 19

2. Một số quan điểm về thúc đẩy xuất khẩu nông sản. Quyết định về điều hành xuất khẩu gạo (số 237/1999/QĐ- TTg, ngày 24/12/1999) nhằm đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu gạo................................................................................................................................. 20

II- Những giải pháp nhằm nâng cao khả năng xuất khẩu gạo của Việt Nam đến

năm 2010......................................................................................................................... 22

III- Một số kiến nghị nhằm thúc đẩy khả năng xuất khẩu gạo của Việt Nam

đến năm 2010................................................................................................................. 26

Kết luận................................................................................................................................ 31

Tài liệu tham khảo.............................................................................................................. 32